65 yıllık usta çırak bulamıyor

İzmir'de Efelerin mirası körüklü çizme geleneğini 65 yıldır yaşatan 76 yaşındaki Hasan Hüseyin Öter, mesleğini devredecek bir çırak bulamıyor. Dünyada akordeon çapraz körük tekniğiyle üretim yapan son usta olduğu belirtilen Öter, eserlerinden birinin Cumhurbaşkanlığı Müzesi'nde sergilenmesinin gururunu taşıyor.

İzmir'in Tire ilçesindeki Karateke Mahallesi'nde yaşayan Öter, 1961 yılında başladığı zanaatını yarım asrı aşkın süredir sürdürüyor. Mesleğe giriş sürecini anlatan Öter, "1961 yılında babam beni potin yapan bir ustanın yanına götürdü. İçeri girdik, dışarısı buz gibi soğuk, içeride ise sıcacık bir mangal yanıyordu. Babama ‘Ben burada çırak olurum’ dedim. Ustam da babama ‘Bu oğlanın hevesi var, kalsın’ dedi. 1969’a kadar 8 yıl ustanın yanında piştikten sonra askerliğimi yaptım. 1970’te kendi dükkanımı açtım. O dönem Ahilik geleneği vardı; dükkan açacak genci ustalar topluca imtihandan geçirir, icazet verirse ‘olur’ diploması verirlerdi" ifadelerini kullandı.

Körüklü çizmenin tarihte 34 farklı çeşidi olduğunu belirten usta, günümüzde kullanılan akordeon körük modelinin 1950 yılında ustası Elvan Kahya tarafından icat edildiğini ifade etti. Hakiki körüklü çizmenin yürürken çıkardığı sese dikkat çeken Öter, "Kaliteli deri katmanlarının ve özel körük kıvrımlarının her adımda birbiriyle teması sonucu oluşan bu ses, giyene ayrı bir heybet, asaletin ve varlığın simgesi olan tok bir duruş kazandırır" dedi. Öter, diğer bölgelerde ahşap bloklar üzerinde yapılan taklitlerin aksine, kendi tekniğinde derinin kendi formuyla işlenerek ömür boyu korunduğunu vurguladı.

Geçmişte zenginlik sembolü olan bu çizmeler, günümüzde Ege, Antalya ve İstanbul'daki Yörük-Türkmen şenlikleri için özel olarak üretiliyor. Dana ve keçi derisiyle çalışan usta, mesleğin geleceği hakkında şunları söyledi: "Bu iş sadece parayla yapılmaz, çizme yapmayı yürekten sevmek gerekir. Ne yazık ki benden sonra bu tekniği sürdürecek, arkamdan gelecek bir usta kalmadı. Ancak emeğimin en tepe noktada değer görmesi benim en büyük tesellim; ürettiğim çizmelerden biri Sayın Cumhurbaşkanımızın müzesine kaldırıldı. Bu sanat ölse de eserimiz tarihteki yerini aldı."